Mehdi Dehkan yazdı: Şair Habib Saher İran Çağdaş Türk Edebiyatının atası

İran Türk edebiyatının atası kabul edilen Habib Saher ile ilgili yazı

Mehdi Dehkan yazdı: Şair Habib Saher İran Çağdaş Türk Edebiyatının atası
11 Temmuz 2021 - 14:00
Şair Habib Saher İran Türk çağdaş edebiyatının atası


Mehdi Dehkan
araştırmacı yazar

Habib Saher, ünlü Azerbaycanlı şair, 1907 yılının bahar aylarında İran'ının Doğu Azerbaycan eyaletinin Miyana kentinin  Türk kasabasınd doğmuştur. Babası Mir Ghavam, Şibli Dağı'nın (ortada) kuzeydoğusunda bulunan bir Türk köyünden Tebriz'e geldi ve Bagh-e Amir'in (şimdi Aref Caddesi) arkasındaki Sorhab mahallesine yerleşti. (Saher de nesir yazarlarının elindeki Türklükten bahseder). Mirqavam, Deh Veçhi mahallesinden bir kadınla evlendi ve üç çocuğu oldu. İlk oğlu Mir Mohammad Gavami, kızı Sagar Gavami ve üçüncü çocuğu Mir Habib Ghavami idi. Mir Ghavam daha sonra Selab mahallesinin ideal sokağında bir ev satın aldı ve o mahalleden başka bir kadınla evlendi ve Mir Sattar ve Mir Ghaffar Ghavami adında iki oğlu oldu.

iranda Meşrutiyet Devrimi Tebrizde, bir sonbahar akşamları Mir Ghavam misafir olarak evinden alınır, ama asla evine dönmez . Mir Habib o sırada beş yaşındaydı. Lise yıllarında Mohammad Hoseyin Şahriyar ile sınıf arkadaşı olur ve birçok kişiye göre Şehriyar, "Şehriara, aşkın olmadan seyahat edemezsin" anlamına geliyordu.

Saher 1927'da coğrafya okumak ve lisans derecesini almak için İstanbul'a gitti . Okurken soyadını Saher olarak değiştirir. Saher hareketli gece demektir.

1934 yılında Saher yurda dönmüş ve Milli Eğitim Bakanlığının coğrafya bölümüne sekreter olarak işe alındı ve öğretmenlik  için iranın  Zencan şehrine gönderildi. Saher Zencanda bir kadınla evlenir  ve Manijeh Saher adında bir kızı olur. Saher daha sonra karısıyla anlaşamadığı için ondan boşanır.

Saher yetenekli bir romancı ve şairdi. Eserleri Türkçe , Farsça ve Fransızca olmak üzere üç dilde yayınlandı. Aynı anda birlikte Taqi Rifat ve ortaya çıkışından önce Nima , Saher Türk şiirinde yeni farsça şiir ve stil kurdu ve böylece başlığı "İran Yeni Türk edebiyatının atası " kendisine uygulanmıştır. Saher'in ilk modern şiiri, 'te 21 yaşında Tebriz'de yazdığı Kenar Abdan şiiridir:

Yarı aydınlatılmış gövdenin yanında

Parlayan ayın ışığında deli söğüt

Baş eteğe doğru hareket eder

Dünya yalnızlık gibidir ve ay parlıyor

Yüreği gecenin yalnızlığından

 Şehriyar'ın "Haydar Babaya Selam" gibi Saher'in Türkçe şiirlerinin edebi incelikleri o kadar geniş ve zengindir ki, şimdiye kadar yaklaşık altı doktora ve yüksek lisans tezi konusunu ele almıştır. Habib Saher 1985   iranın başkenti Tahran'da vefat etmiştir . 

son yurdu uçmak olsun...


Saher Farsça Koleksiyonu :

Shaghayegh (Yeni ve Eski Şiir Koleksiyonu) - TebrizSabehs
(Yeni ve Eski Şiir Koleksiyonu) - TebrizSeçme Şiirler (Şiir Koleksiyonu) - Erdebil Afsaneh Shab (şiir koleksiyonu) - Tebriz Kümeler (Şiir Koleksiyonu) - KazvinKhamseh Eyaleti Coğrafyası, - Kazvin (Coğrafya Üzerine Bilimsel- Çalışması)Mitler (şiir koleksiyonu) KazvinSeçme Şiirler (Şiir Koleksiyonu) - KazvinSaher Şiir Kitabı - Nabi Yayınları, TahranSaher Şiir Kitabı 2 - - Gutenberg Yayınları TahranMeyveler (Hikayeler ve Anılar Koleksiyonu) - Gutenberg Yayınları, TahranTürk şiir edebiyatı (Türkiye'den yüzden fazla Türk şairin biyografilerini içeren antoloji, - Donyai Danesh Publications, Tahran)Saher Şiir Kitabı Charles Baudelaire'in Fransızca şiirlerinin Farsça'ya çevirisi

Saher Türk Eserleri Koleksiyonu :

Şiirler (şiir koleksiyonu), Kazvin,
Kovshan (şiir koleksiyonu), Tahran, 1979Sahar Işıklanir (şiir koleksiyonu) Tahran, 1979Sönmyen Güneşler (Farsçadan Türk klasiklerine seçilmiş çeviriler),
Tahran - 1982Dağiniq hatıra (Anılar Koleksiyonu)
, Tahran, 1982Kızsesi, Kızıl Sesi, Kazan Sesi (roman)hatıralar veya Hayatin Yeddi Buruqları (Anılar veya Yedi Okuyucu Hayat)
Başagelen çiçkler
Kur'an-ı Kerim'in son bölümünün, Hafız'ın lirik şiirlerinin bir bölümünün, Hayyam'ın altmış orijinal ve saf dörtlüklerinin, Golestan Saadi'nin ve daha birçok eserin çağdaş Türkçe'ye şiir şeklinde çevirisi.


Habib Saherin İstanbul için yazdığı bir parça şiir:

uşaqlıqda qara yerə süründüm

cavanlıqda dərdə qəmə büründüm

ufuqlarda sınıq ay tək göründüm

kürdüstanda kak mirzalık eyledim
(öğretmen olduğu dönem)

istanbulda bəxtiyarlıq dilədim


(Habib Saher)
Bu haber 292 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 1 Yorum