Türkistan Cedidizm hareketinin öncüsü Mahmud Hoca Behbudi'nin doğumunun 150. yılında anıldı

Ankara - 21.10.25. /Türkel Medya/: Azerbaycanlı bir bilim insanı, Ankara'da "Türk Dünyasında İki Yenileşme Felsefesi Okulu: Modernlik: Hüseynzadelik ve Gaspıracılık" başlıklı bir bildiri sundu.

20-21 Ekim tarihlerinde, Türkistan Cedidcilik hareketinin öncüsü Mahmudhoca Behbudi'nin doğumunun 150. yıldönümü vesilesiyle, Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı TÜRKSOY, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi ve Özbekistan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği iş birliğiyle Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'nde "Mahmudhoca Behbudi ve Türkistan Cedidcilik Hareketi" konulu uluslararası bir bilimsel konferans düzenlendi. Uluslararası etkinliğe TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, Özbekistan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi İlham Haydarov, Kazakistan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Yerkebulan Sapiyev'in yanı sıra Özbekistan, Azerbaycan, Türkmenistan ve diğer Türk devletlerinden bilim insanları ve akademisyenler katıldı.

Bu uluslararası bilimsel konferansa davet edilen ANAS Felsefe ve Sosyoloji Enstitüsü, Türk Halkları Felsefe Tarihi ve Çağdaş Felsefesi Anabilim Dalı Başkanı Doçent Doktor Faig Alekbarlı, "Türk Dünyasında Yenileşme-Cedidizm Felsefesinin İki Okulu: Hüseynzadelik ve Gaspıracılık" başlıklı bir bildiri sundu. Alekbarlı, yeni dönemde Türk halkında başlayan yenileşme-Cedidizm hareketinin bir tesadüf olmadığını, son yüzyıllarda Türk devletlerinin çöküşüyle ​​bağlantılı olduğunu söyledi. Bu gerileme ve gerginliği önlemek için Ali Bey Hüseyinzade, Azerbaycan'da başlattığı yenileşme, Türkçülük, İslamcılık ve modernleşme formülünü esas aldı. Osmanlı Tanzimat'ından, Hasan Bey Zerdabi'nin "Ekinçi", Ünsizade kardeşlerin "Ziyayi-Kafkaziye" ve "Keşkül" gazetelerinden ve babaları Kafkas şeyhleri ​​Mehmedali Hüseyinzade ve Ahmed Hüseyinzade'den yararlanan Hüseyinzade, modern bir Türk okulunun temellerini attı. Hüseyinzade okulunun temel eseri "Türkler kimlerdir ve nasıl yaratılmışlardır?" adlı eserdir.

Bir Azerbaycanlı bilgine göre, İsmail Bey Gaspıralı tarafından kurulan Gaspıralı okulunun temeli, bir yandan Azerbaycan'da başlayan aydınlanma hareketi, diğer yandan da "Tercüman" gazetesidir. Ona göre, Gaspıralıcılık "Dilde, fikirde ve işte birlik" formülüyle ifade edilmektedir. Nitekim Türk halkı 20. yüzyılda iki okul temelinde uyanmaya ve uyanmaya çalışmış ve bu fikirler bugün de geçerliliğini korumaktadır.
Kaynak: https://turkelmedia.az/gundem/1315-turkistan-ceditcilik-hareketinin-oncusu-mahmudhoca-behbudinin-doumunun-150-yldonumu.html