Diğer yandan elektronik harp teknolojilerinin son yıllarda ulaştığı nokta, siber araçların da etkisiyle kritik seviyeye geldi. Savaş sahalarında kara, deniz, hava veya uzay gücünün oldukça önemli bir parçası olan elektronik harp silahlarının siber teknolojilerle entegrasyonu sonucunda bu silahların etkisi ve kapasiteleri de artmıştır.

Günümüze gelindiğinde, geleneksel savaşların fiziksel cepheleri kimi zamanlar yerini sanal cephelere bırakırken “devletlerin siber egemenliği” kavramı da ulusal egemenliğin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş bulunmakta. Bu yeni dönemde ayrıca, gücün yalnızca silahı olana değil; bilgiyi ve veriyi koruyabilene, yönetebilene ait olduğu gerçeği de ortaya çıkıyor.

Savaşların Yeni Belirleyici Gücü: Elektronik ve Siber Teknolojiler

Siber savaş çoğunlukla dijital alanda gerçekleşirken bununla kimi zaman doğrudan ilişkili olan bir başka alan da elektronik harptir. Modern savaşlarda radar sistemlerinden GPS sinyallerine, iletişim ağlarından silah komuta sistemlerine kadar birçok teknolojik unsur elektromanyetik dalgalar aracılığıyla çalışıyor. Bu da elektronik harbi hem siber hem de kinetik savaş doktrinlerinin vazgeçilmez bileşenlerinden biri hâline getiriyor.

Elektronik harp, günümüzde de sıklıkla başvurulan harp yöntemlerinden biridir. Bu bağlamda dikkat çekici örneklerden biri, Hizbullah tarafından kullanılan çağrı cihazları ve telsizlerin İsrailliler tarafından patlatılmasıdır. Geçtiğimiz yılın Eylül ayında İsrail’in, Hizbullah üyelerinin kullandığı çağrı cihazları ve telsizlere yönelik operasyonu son dönemdeki en kritik vakalardan biridir. MOSSAD ve diğer istihbarat birimlerinin dahil olduğu bu operasyonda Tayvan menşeli çağrı cihazları (pager) ve Japon menşeli telsizlerin sahte versiyonları üretilmişti. İsrailli istihbarat servislerinin, üretim aşamasında cihazların içerisine patlayıcılar yerleştirdiği ve bu patlayıcıları tetiklemek için de cihazlara bir düzenek kurduğu tahmin ediliyor. Radyo frekansla çalışan bu cihazlara yoğun sinyaller iletmek suretiyle patlayıcıların tetiklendiği ve önce çağrı cihazlarının sonra da telsizlerin infilak ettiği biliniyor. Bu olay tam anlamıyla elektronik harp yoluyla kinetik hasara ve hatta insan kayıplarına nasıl yol açıldığını göstermesi açısından önemlidir. Ayrıca bu vaka, elektronik savaşın sadece sinyal bozma ya da dinleme gibi operasyonlardan ibaret olmadığını, bunların yanında hasar verebilen aktif saldırı unsuru hâline geldiğini göstermektedir.

İsrail’in Hizbullah’a ait cihazlara elektronik harp taktiğinin yanında siber müdahalede bulunmuş olabileceğini de ayrıca değerlendirmek gerekir. Zira bu cihazlara üretim aşamasında yazılımla müdahale edildiği söylentileri de mevcut.

Elektronik harp ve siber savaş, kimi zaman paralel yürütülen kimi zaman da birbirini tamamlayan operasyonlar olarak değerlendirilir. Örneğin bir radar sistemine siber müdahaleyle sızılarak sinyal gönderme algoritmaları (frekanslar, dalgalar) değiştirilebilir; bu da hedeflerin yanlış tanımlanmasına ya da hasım unsurlara ait silahların tespit edilememesine neden olabilir. Öte yandan bir elektromanyetik sinyal bozucu cihazın (jammer), iletişim ağlarının çalışmasını durdurarak bir ordunun harp sahasındaki siber savunmasının pasif kalmasına yol açabilmesi ihtimali de mevcut.

Bu gibi yöntemlere ilave olarak, günümüzde bilgi teknolojilerinin gelişmesi ve yaygınlaşması sonucu siber alandaki imkanlar da çeşitlenmektedir. Bu imkanlardan en önemlisi de şüphesiz siber saldırı ve siber istihbarat odaklı operasyonlardır. Siber silah kavramının konuşulmaya başladığı son birkaç yıldan beri bu alanda büyük ilerlemeler söz konusu. Devletlerin savaş konseptlerinin siber teknolojilere göre şekillenmeye başladığı dönemlerden itibaren siber silahların ortaya koyduğu tehditler de çeşitleniyor.

Modern Teknolojiler Olarak Siber Silahların Karakteri

Siber silahlar, geleneksel silahlardan farklı olarak çoğu zaman doğrudan fiziksel bir yıkıma yol açmaksızın sistemleri felce uğratarak bilgi çalma, manipülasyon ve caydırıcılık gibi hedefler çerçevesinde kullanılır. Bu silahların en belirgin özelliği, düşük maliyetle yüksek etki üretme potansiyeline sahip olmalarıdır. 2010 yılında ortaya çıkan Stuxnet vakası, bunun en belirgin örneğidir. İran’ın Natanz nükleer tesislerini hedef alan Stuxnet, fiziksel tahribata yol açan ilk dijital silah olarak tarihte önemli bir yerdedir. Solucan türünde bir zararlı yazılım olan Stuxnet, Natanz’daki endüstriyel kontrol sistemlerini manipüle ederek santrifüjleri işlevsiz hâle getirmişti. İlerleyen yıllarda Stuxnet’e benzer bir etkisi ve yapısı olan Duqu, Flame ve Shamoon gibi gelişmiş seviyedeki zararlı yazılımlar da özellikle Suudi Arabistan’daki kritik kurum ve kuruluşlarda uzun soluklu gözetim (istihbarat), veri sızdırma ve yıkıcı sabotaj eylemleri için kullanılmıştı.

İlerleyen yıllarda da benzer siber araçlarla kritik altyapıların büyük ölçüde tehlike altında olduğunu gördük. 2014 yılında Ukrayna’daki enerji altyapılarını yok eden “BlackEnergy” zararlı yazılımı ve 2017 yılında yine Ukrayna’daki pek çok kritik altyapıyı hedef alan “NotPetya” zararlı yazılımı, ülkede binlerce sistemin çökmesine ve 10 milyar doları aşan maddi kayıplara neden olmuştu.

Bugüne gelindiğinde ise siber saldırılar, yapay zekâ tabanlı tekniklerle derinleşiyor ve gelişmiş seviyede etkiye sahip oluyor. Özellikle hibrit savaşın bir parçası olarak icra edilen faaliyetlerde yapay zekanın hangi boyutlarda kullanıldığı görülmektedir. Örneğin, deepfake videolarla bilgi kirliliği yaymak, büyük dil modelleriyle (LLM) eğitilen araçlarla phishing (oltalama) kampanyaları yürütmek ve sosyal mühendislik yoluyla sistemlere sızmak gibi siber faaliyetler, hibrit savaşın dijital yönünü şekillendiren önemli gelişmelerdendir.

Siber silahların dönüşümüne işaret eden diğer unsur da casus yazılım endüstrisinin giderek büyümesidir. Özellikle İsrail menşeli siber istihbarat şirketlerinin geliştirdiği casus yazılımlar, çeşitli devletlerin istihbarat servisleri tarafından satın alınarak hem ülke içindeki hem de dünyanın farklı ülkelerindeki hedeflere yönelik kullanılıyorlar.

Türkiye’nin Siber Alana Dair Yaklaşımı

Türkiye, son on yılda siber güvenlik alanında kurumsal ve stratejik düzeyde önemli adımlar atmaktadır. 2013 yılında kurulan USOM (Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi), hem ulusal hem de sektörel düzeyde siber tehditlerin tespitine ve müdahaleye yönelik merkezi bir yapı işlevi görüyor.

Bunun yanında Türkiye, 2020–2023 Ulusal Siber Güvenlik Strateji Belgesi ve 2024–2028 eylem planları çerçevesinde dört temel hedefe odaklanmıştır:

1.     Yerli ve milli siber güvenlik teknolojilerinin geliştirilmesi (Avcı, Azad, Kasırga yazılımları vb.),

2.     Kritik altyapıların güvenliğinin sağlanması,

3.     Uluslararası iş birliğinin artırılması,

4.     Siber güvenlik uzmanı yetiştirilmesi ve kapasite inşası.

Ayrıca, 2025 yılının Mart ayı itibarıyla yürürlüğe giren 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu ile kamu kurumlarına siber güvenlik standartları uygulanması zorunlu hâle getirildi; özel sektör için ise bildirim yükümlülüğü ve altyapı güvenliğini sağlama adına birtakım önlemlerin alınması zorunluluğu getirildi.

Türkiye’nin siber alandaki en önemli adımlardan biri olan Siber Güvenlik Başkanlığı’nın kurulması da bu anlamda kayda değer bir gelişmedir. Siber Güvenlik Başkanlığı çatısı altında siber istihbarat ve koordinasyon faaliyetleri daha merkezi ve stratejik bir yapıya kavuşturuldu. Bu gelişme, Türkiye’nin operasyonel siber gücünün artırılması ve gelişmiş devletlerin geldiği seviyeye yaklaşması adına kritik öneme sahiptir.

Siber savaş, geleceğin değil, bugünün en kritik güvenlik sorunudur. Türkiye, bu yeni cephede hem savunmacı hem de proaktif bir strateji geliştirme yönünde önemli mesafeler almıştır. Ancak teknoloji ve tehditler sürekli olarak değiştikçe bu stratejilerin güncel tehditlere adaptasyon süreci de hızlı bir şekilde gerçekleşmelidir. Siber tehditler ve siber savaşlar noktasında dünyadaki değişimi yakalamak, ulusal siber güç için belirleyici olacaktır.

Sonuç

Siber savaş temelde bilgi sistemlerine, kritik altyapılara ve askeri iletişim ağlarına yönelik dijital saldırı ve savunmaları kapsar. Bu savaş türü, düşük maliyetle yüksek etki potansiyeli taşıması nedeniyle devletlerin öncelikli güvenlik konularından biri hâline gelmiştir.

Siber savaş stratejileri artık yalnızca BT (bilgi teknolojileri) departmanlarına değil; dış politika, savunma, ekonomi ve toplumsal psikoloji gibi alanlara da etki eden çok katmanlı bir güvenlik politikası çerçevesi hâline geldi. Dolayısıyla siber savaş, toplumları da ilgilendiren bir gerçekliktir. Her ne kadar şimdiye kadar siber savaş yaşanmadıysa da siber savaşa işaret eden çatışmaların gösterdiği küresel etkiler konunun önemini net bir şekilde ortaya koyuyor.

Siber savaşlar ve elektronik harbin, artık modern devletlerin ulusal güvenlik stratejilerinin ayrılmaz parçası olduğunu tekrar belirtelim. Kodlar, elektromanyetik sinyaller ve yapay zekâ destekli saldırılar, geleceğin değil bugünün savaşıdır. Türkiye, bu yeni dönemin gereklerine uygun olarak hem kurumsal kapasiteyi hem de teknoloji üretim kabiliyetini geliştirmeye devam etmektedir.

Ancak bu yeni cephelerin hiçbir zaman durağan olmadığını vurgulamak gerekir. Tehditler sürekli olarak evrilmekte, saldırı teknikleri de değişmektedir. Bu nedenle, dinamik bir strateji çerçevesinde faaliyetler icra edilmelidir. Ayrıca, siber gücü maksimize etmek için “kamu-özel sektör iş birliği”nin kritik öneme sahip olduğunu da belirtmek gerekir.

Artık dijital cephede savaşlar sessiz olabilir, görünmeyebilir ama etkisi bir ülkenin ekonomisini, altyapısını ve devlet kurumlarının işleyişini sarsacak kadar yıkıcı olabilir. Türkiye’nin de bu farkındalığa sahip bir devlet olarak hareket etmesi gerekir. Türkiye için siber egemenlik sadece teknolojik değil, aynı zamanda jeopolitik bir zorunluluk hâline geldi. Bu anlamda Siber Vatan’ın korunması, öncelikli hedeflerden biridir.
Kaynak:| Strateji Türkiye dergisi, 6. Sayı 2025
https://stratejiturkiye.com/gorus/siber-cephede-savaslar-ve-turkiyenin-siber-vatani