Satranç tahtasındaki oyun: ABD Orta Asya'da neyi hedefliyor?

Trump'ın girişimiyle Washington'da Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan liderlerinin katılımıyla düzenlenen Orta Asya-ABD "C5+1" zirvesi,

Dinle

Satranç tahtasındaki oyun: ABD Orta Asya'da neyi hedefliyor?

07 Kasım 2025 - 11:10

ABD Başkanı Donald Trump'ın girişimiyle Washington'da Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan liderlerinin katılımıyla düzenlenen Orta Asya-ABD "C5+1" zirvesi, bölgenin jeopolitik gündemine yeni sorular ekledi. Trump yönetimi Orta Asya ülkeleriyle ilişkilerde hangi yeni yönleri belirlemek istiyor? ABD'nin bölgedeki artan etkinliği Çin ve Rusya tarafından nasıl karşılanacak? Bu çizgi, Orta Asya'yı yeni bir jeopolitik rekabete, yani "soğuk savaş"ın bir sonraki aşamasına sürükleyebilir mi?

Konuyla ilgili Moderator.az'a konuşan çatışma uzmanı Azer Hüseynov, ABD'nin Orta Asya ülkeleriyle daha yakın ilişkiler kurma girişimlerinin yeni bir olgu olmadığını söyledi. Hüseynov, ABD-Özbek ilişkilerinin tarihinde askeri iş birliği örneklerinin de bulunduğunu belirtti:

"Ancak Washington'ın Orta Asya ülkelerini tamamen kontrol etme girişimleri, elbette Rusya tarafından hoş karşılanmıyor. Aynı durum Çin için de geçerli; her iki ülke de ABD'nin bölgedeki siyasi ve askeri varlığını kabul etmek istemiyor. Öte yandan, Orta Asya devletleri, coğrafi olarak kendilerinden uzak olan ABD'nin bölgesel politikasına tek başlarına yaklaşmanın risklerinin farkındalar. Bu ülkeler için, Rusya ve Çin'in çıkarlarını dikkate almadan ABD ile derin bir ortaklık kurmak gerçekçi ve sürdürülebilir bir politika değil. Özellikle, eski SSCB'nin Orta Asya cumhuriyetleri -Kazakistan ve Özbekistan da dahil- ekonomik olarak hem Rusya'ya hem de Çin'e ciddi şekilde bağımlı. Bu bağlamda, ABD'nin bölgeye yönelik politikası, etki alanını daha da genişletmeyi, bölgesel süreçlere bir ölçüde müdahale etmeyi ve etki kabiliyetlerini çeşitlendirmeyi amaçlıyor."

Azer Hüseynov, ABD'nin asıl amacının doğrudan kontrol sağlamak değil, bölgedeki nüfuzunu artırmak ve stratejik konumunu güçlendirmek olduğunu kaydetti:

"Çünkü artık Afganistan'da eskisi gibi varlık göstermiyor. Aynı zamanda Rusya, son savaşta ekonomik olarak daha güçlü hale geldi. Bu da Amerika'yı daha fazla ekonomik ve lojistik imkânla Rusya ve Çin'in peşine düşmeye zorluyor. Çin ise son geçit töreninde dünyaya ciddi mesajlar verdi."