Papa XIV. Leo neden ilk yurt dışı seyahati için Türkiye'yi seçti?
Anadolu'nun erken dönem Hristiyanlıktaki temel rolü, Katolik Kilisesi'nin İstanbul'daki Rum Ortodoks Kilisesi ile daha yakın bağlar kurma çabalarının merkezinde yer almasının nedenidir.
01 Aralık 2025 - 10:11
Dünyadaki 1,5 milyar Katolik'in ruhani lideri ve Vatikan Devlet Başkanı Papa XIV. Leo, iki ayaklı resmi ziyaretinin ilk durağı olan Türkiye'ye resmi bir ziyarette bulunuyor; ikinci durağı ise Lübnan. Tarihi, dini ve siyasi sembolizmle bezeli ziyaret, üç güne yayılıyor. Doğu ile Batı arasında kardeşlik ve diyaloğun inşasına daveti simgeleyen Boğaziçi üzerinde bir köprünün yer aldığı Türkiye'ye Apostolik Yolculuk logosunun bile, Vatikan Haber'de anlamını açıklayan ayrı bir sayfası bulunuyor.
Papa'nın Türkiye ziyareti üç bölümden oluşuyordu. İlk olarak, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün Ankara'daki mozolesi Anıtkabir ziyareti. Bunu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda bir görüşme ve Saray Kütüphanesi'nde Antakya Medeniyetler Korosu'nun bir konseri izledi. Erdoğan, konuşmasında Gazze Savaşı'na değinerek, İsrail'in bir Katolik kilisesi de dahil olmak üzere ibadethaneleri hedef aldığını vurguladı. Papa, dünya genelindeki savaşlara genel bir gönderme yaparken, ev sahibi ülkenin isteyeceği gibi İsrail'in adını anmadı ve işlediği suçları eleştirmedi.
Papa, ikinci gün İstanbul'un yaklaşık 130 km güneydoğusundaki İznik şehrini ziyaret etti. İznik Gölü kıyısında bulunan Papa, selefi Papa Francis'in verdiği bir sözü yerine getirerek, Birinci İznik Konsili'nin 1.700. yıldönümünü anmak için bir hac ziyareti gerçekleştirdi.
Papa'nın ziyaretinin üçüncü bölümünde, aralarında Mor Efrem Süryani Ortodoks Kilisesi ve Aziz George Patrikhanesi'nin de bulunduğu İstanbul'daki çeşitli kiliseler ziyaret edildi. Ayrıca, Ermeni Apostolik Katedrali'ne dua ziyareti ve Fener Rum Ortodoks Kilisesi'nde Aziz Andreas Yortusu'na katılım sağlandı. Papa ayrıca Patrik Bartholomeos ile ortak bir bildiri imzaladı ve İstanbul'un Fener semtindeki Patrikhane'de din görevlileriyle birlikte öğle yemeği yedi. 5.000 kişilik Volkswagen Arena'da bir ayin düzenlendi.
Papa XIV. Leo, ilk havarilik yolculuğu sırasında 29 Kasım 2025'te Türkiye'nin İstanbul kentinde Sultanahmet Camii'ni ziyaret etti.
Bir papalık
Papalık tarihinde bir ilk olarak, Papa İstanbul'daki Sultanahmet Camii'ni, diğer adıyla Mavi Cami'yi ziyaret etti. 85 milyonluk nüfusuyla Türkiye, ağırlıklı olarak Müslümanlardan oluşmakta olup, yaklaşık 33.000 kişilik küçük bir Katolik nüfusa sahiptir. Ülkede yaklaşık 180.000 Hristiyan ve 20.000 Yahudi yaşamakta olup, ülke genelinde kiliseler ve sinagoglar olmak üzere 435 ibadethane bulunmaktadır.
Tarih, Osmanlı İmparatorluğu ile Latin Avrupa'daki Papalık önderliğindeki güçler arasında yaşanan savaşlarla dolu olsa da, Türkiye ile Vatikan arasında resmi diplomatik ilişkiler 1960 yılından bu yana mevcuttur. Sadece 33 gün görev yapan I. Jean Paul hariç tüm papalar Türkiye'yi resmi olarak ziyaret etmiştir.
Türkiye, dini ve tarihi nedenlerle papalık ziyaretleri açısından 'ayrıcalıklı' bir konuma sahiptir. Papalık'ın Anadolu'ya olan ilgisi, bölgenin Hristiyanlığın erken tarihindeki kurucu rolüne dayanmaktadır; zira günümüz Türkiye'sini oluşturan topraklar, ilk yüzyıllarda inancın yayılmasında ve gelişmesinde merkezi bir rol oynamıştır. Kilisenin ilk sekiz konsili burada toplanmış ve bugün Katolik Kilisesi'nin İstanbul'daki Rum Ortodoks Kilisesi ile daha yakın bağlar kurma çabalarının merkezinde yer almaktadır.
Papalık tarihinde bir ilk olarak, Papa İstanbul'daki Sultanahmet Camii'ni ziyaret etti
'Büyük Bölünme'
Katolik Kilisesi ile Doğu Ortodoks Kilisesi arasındaki anlaşmazlık yüzyıllardır sürmektedir. 1054 yılında, Doğu Kilisesi'nin (daha sonra Doğu Ortodoks Kilisesi olarak anılacaktır) Batı Kilisesi'nden (Roma Katolik Kilisesi) resmen ayrılmasıyla sonuçlanan "Büyük Bölünme" yaşanmıştır. "Ortodoks" kelimesi "doğru inanç" anlamına gelir.
İlahiyat farklılıklarının yanı sıra, 1204 yılında Dördüncü Haçlı Seferi'ne katılan haçlılar, Bizans İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis'in büyük bir kısmını yağmalayıp yıktılar ve Ortodoks Bizanslıların 1261 yılında geri alacağı Latin İmparatorluğu'nu kurdular.
Ortodoks Hristiyanlar, 1453'te Osmanlı kuvvetleri tarafından ele geçirilen ve sonunda adı İstanbul olarak değiştirilen Konstantinopolis'in zayıflamasından Papalık ve Katolik Latinleri sorumlu tutuyor. Papa II. Jean Paul'ün Konstantinopolis'in yağmalanmasından duyduğu üzüntüyü dile getirmesi ve 800 yıl önce meydana gelen olaylar için gecikmiş özür dilemesinin ardından iki kilise arasındaki ilişkiler düzeldi.
Birinci İznik Konsili
Papa'nın İznik ziyareti özellikle önemliydi. 325 yılında gerçekleşen Birinci İznik Konsili'nin bulunduğu yer olan İznik, bazılarına göre konseyin yapıldığı yer olan batık Aziz Neofitos Bazilikası'na ev sahipliği yapmaktadır. Papa XIV. Leo, Patrik I. Bartholomeos eşliğinde bazilikanın kalıntıları yakınında bir ayin düzenledi. Birinci İznik Konsili, İsa'yı da tamamen ilahi olarak tanımlayan temel Hristiyan inançlarının birleşik bir ifadesi olan İznik İnanç Bildirgesi'ni oluşturdu.
Papa XIV. Leo, törende Birinci İznik Konsili'nin Hristiyanlık için önemine değindi. Din asla savaş, şiddet veya herhangi bir köktencilik ya da fanatizmi meşrulaştırmak için silah olarak kullanılmamalıdır.
Papa'nın ziyareti boyunca güvenlik önlemleri yüksek olmasına rağmen, herhangi bir güvenlik sorunu veya protesto yaşanmadı. Ancak, ziyarete karşı milliyetçiler, laikler ve muhafazakârlardan güçlü bir çevrimiçi tepki geldi. Papa ve Rum Ortodoks Patriği'nin, Hristiyanlığı Türk topraklarında yeniden tesis etmek için tasarlanmış bir haçlı ittifakı kurduğunu iddia ediyorlar. Otosefal Türk Ortodoks Patrikhanesi sözcüsü, ulusu bu komploya karşı birleşmeye çağırdı.
Erdoğan'ın iktidar ortağı Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AKP) iktidar ortağı Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkan Yardımcısı Semih Yalçın ise Papa XIV. Leo'nun İznik ziyaretini eleştirerek, "Hem tarihi hem de dini ayrılıkları körükleme amacı taşıyan, planlı mesajlar içeren bu ziyaret, adeta bir şova dönüştürüldü. Türkiye topraklarında yapılan bu tören, kamuoyunda tedirginlik yarattı." dedi.
1981 yılında Vatikan'da Papa II. Jean Paul'e suikast girişiminde bulunan Mehmet Ali Ağca da İznik'teydi. Suikast girişiminin hemen ardından tutuklanan Ağca, İtalya'da ve daha sonra Türkiye'de hapse atıldı ve 2010 yılında serbest bırakıldı. Papa'nın ziyaretinden önce Ağca, Papa'yı şahsen karşılamak istediğini belirtmiş, ancak varışından önce güvenlik görevlileri tarafından şehir dışına çıkarılmıştı.
Kaynak: 29 Kasım 2025,https://en.majalla.com/node/328487/politics/why-pope-leo-xiv-chose-t%C3%BCrkiye-his-first-foreign-trip
Not: Makalede yer alan yazılar Tarihistan'ın yayın politikasını yasnıtmaz. Yazarının kişisel görüşleridir.
FACEBOOK YORUMLAR