Bugun...


MORİS ŞİNASİNİN HAYATI VE MORİS ŞİNASİ MİLLETLERARASI ÇOCUK HASTANESİNİN GERÇEK HİKÂYESİ
Morris Schinasi 1855’te Manisa 'da doğan dört çocuklu fakir bir Yahudi ailesinin üçüncü çocuğu olarak doğar ve asıl adı Moiz(Musa) ESKENAZİ'dir.

MORİS ŞİNASİNİN HAYATI VE MORİS ŞİNASİ MİLLETLERARASI ÇOCUK HASTANESİNİN GERÇEK HİKÂYESİ
+ -

MORİS ŞİNASİNİN HAYATI VE MORİS ŞİNASİ MİLLETLERARASI ÇOCUK HASTANESİNİN GERÇEK HİKÂYESİ

                                      Moris Şinasi ve hanımı Loretta. 1910

 

 

                Manisa Moris Şinasi Hastanesi

Morris Schinasi 1855’te Manisa 'da doğan dört çocuklu fakir bir Yahudi ailesinin üçüncü çocuğu olarak doğar ve asıl adı Moiz(Musa) ESKENAZİ'dir.

Çocukluğunda Manisa da tarlalarda ve bağlarda çalışır. Sekiz, dokuz yaşlarında yakalandığı bir hastalıktan Osmanlı imparatorluğunun en güçlü padişahı olan Kanuni'nin annesi Hafsa Sultan adına 1538 yılında Manisa’da yaptırdığı Sultan Camii Darüşşifasında tedavi görerek sağlığına kavuşur. 

Manisa Darüşşifasında iyileşir ve taburcu olacağı gün babasının kollarında taburcu olur.. Babasının hiç parası yoktur çaresizlik içinde hastane yetkililerine parası olmadığını ve nasıl taburcu edeceğinin sıkılarak anlatır. Hastane yetkililerinin burasının bir vakıf hastanesi olduğunu parası olmayanlardan para alınmadığını söylemesi ile çok mutlu olur. Bunu duyan küçük Moiz kendi kendine söz verir. İleride zengin olursa doğduğu ve tedavi olduğu bu şehre tıpkı bu vakıf hastane gibi fakirlerden para alınmayan bir vakıf hastanesi yaptıracaktır.

Moris Şinasi konağı.1907

Manisa’da hastane çıkışından bir müddet sonra çalışmak için iş arar Moiz.

Önce mezarlık bekçiliğinde iş bulur. Ancak okuma yazma bilmediği için bu işte fazla kalamaz. Girdiği diğer işleri de uzun süre devam ettiremez.

O zamanlar fırsatlar ülkesi olarak sürekli konuşulan ve gidilmesi hayal edilen Amerika'ya gitmek üzere abisi Salamon ile yaya olarak geldiği İzmir Limanındaki bir geminin Amerika'ya gittiğini zannederek kaçak olarak binerler.  Oysa Amerika’ya gittiğini sandıkları gemi Mısır'ın İskenderiye limanına gitmektedir. İskenderiye limanına varınca limandaki tütün yüklü başka bir gemide hamal olarak çalışırlar. Çalışmasını beğenen tütün yüklü geminin sahibi Grafallo adındaki Yunan asıllı tütün tüccarı Moiz’i çok beğenir ve yanında işe alır. Ona tütün işini, ticareti ve sigara yapmayı öğretir.

 Hayalinde bir şekilde Amerika’ya gitmek olan Moiz 1893 yılında patronundan ödünç aldığı 25.000 dolarla Mısır’dan Amerika'ya göç eder.

New-York gümrüğünde o dönemin Amerika’sında var olan Yahudi düşmanlığından çekindiği için tipik Yahudi  ismi olan Moiz'i  Morris  ve yine çok  bilinen bir Yahudi soyadı olan  Eskenazi'yi ( doğu Avrupa Yahudilerine verilen isim)   Şinasi (Schinasi)  olarak değiştirir. Kendisine Manisa da bakıp tedavi eden doktorun adının da Şinasi Bey olması tüm Manisalılar tarafından  bilinir bu da çok enteresandır.

 

       Moris Şinasinin Amerika’daki merkezi

  Amerika’nın Şikago kentinde düzenlenen bir fuarda bir mühendisle birlikte geliştirdikleri sigara sarma makinesi ile yıldızı parlar. Kardeşi Salamon ile kurdukları “SCHİNASİ BRADHER TOBACCO CAMPANY”  adlı şirkette makina imalatı ve Manisa'dan getirdikleri tütünlerden sigara üretimine başlarlar. Bu dönemde sigara birçok doktor tarafından özellikle psikolojik hastalara ilaç olarak önerilmektedir. Bu sektördeki akıllıca yatırımları sonucu kısa sürede çok zengin olurlar.

  Fabrikalarında işledikleri tütünleri Osmanlı'dan aldığı ve işçilerinin çoğunu da Manisa'dan getirttikleri için ( yaklaşık 200 Musevi aileyi Manisa’dan Brooklyn’e taşır –bu ailelerden Amerika’ya gittiğinizde görüp tanışma imkanınız, hatta misafir olma ihtimaliniz vardır) Moris Şinasi ve ortakları II.Abdülhamit tarafından 17 Şubat 1908 tarihinde üçüncü dereceden " MECİDYE NİŞANI " ile onurlandırılırlar.  

II. Abdulhamit’in M. Şinasi’ye verdiği Mecidiye nişanı

Morris Şinasi doğduğu ve Darüşşifasında şifa bulduğu Manisa'yı hiç unutmaz. 1929 Eylülünde vefat ettiğinde vasiyetnamesinde "Memleketi Manisa'ya en modern tıbbi donanımlara sahip bir 40 yataklı bir hastane inşa edilmesini artan paranın yıllık geliri ile hastane giderlerinin karşılanmasını ayrıca fakir hastalardan ücret alınmamasını " isteyen bir vasiyet çıkar. Çocukluğunda verdiği sözü unutmamıştır Morris Şinasi. Manisa’da çocuk hastanesi yaptırmak istemektedir. 

Moris Şinasi servetinin büyük bir kısmını kendi adıyla anılacak hastaneye vakfederek büyük bir vefa örneği gösterir.

Moris Şinasi’nin eşi Lauretta 1930 yılında gemi ile önce İstanbul’a oradan Ankara’ya geçerek yetkililerle hastene yapımı hakkında görüşmeler yapar. Devrin Sağlık Bakanı Dr. Refik Saydam’la ayrıntılı görüşmeler yaparak oradan trenle Manisa'ya gelerek Sağlık Bakanlığının tahsis ettiği bugün Moris Şinasi Çocuk Hastanesinin bulunduğu arsada hastanenin temelini atılır.  23/08/1931 yılında çıkarılan özel bir kanunla hastanenin yasal dayanağı ve hastane için Amerika’dan getirilecek olan inşaat ve tıbbi malzemenin gümrük vergisinden muaf olmasını sağlayan kanun çıkarılır.(Kanunun kopyası elimizdedir)

180 bin dolara mal olan 40 yataklı Moris Şinasi Çocuk Hastanesi 1933 yılında hizmete açılmıştır. 1933 yılından bu güne yüz binlerce Manisalıyı ve Egeli ‘ye şifa kaynağı olmuştur.

                         Moris Şinasi Hastanesi için ayrılan para haberi

 

Moris Şinasi’nin Manisa’da yaptırdığı hastane için vakfettiği 1 milyon doların kalan 820 bin doları Amerika’nın en önemli bankasında geliri Manisa da ki kurulan hastanenin ihtiyaçlarını gidermesi için fon olarak yatırılır.

Moris Şinasi hastanesi başlangıçta Amerikalı müdür, bir Amerikalı başhemşire ve banka temsilcisi tarafından idare edilir. 

Vakfedilen ve bir Amerikan bankasına yatırılan paranın geliri ve Amerikalılar tarafından idare edilen ülkemizin bu ilk ve en modern hastanesi.1965’li yıllara kadar müteveffa Morris Şinasi’nin vasiyeti gereği vakfedilen paranın geliri ile çok rahat olarak hastanenin tüm giderleri (maaş, ilaç, tıbbi sarf malzemesi, yiyecek içecek, ısınma ve enerji vb. ) karşılanmış ve vasiyet gereği 40 yatağın büyük çoğunluğundan ücret alınmadan hastalar tedavi edilmiştir.

Bazı yıllarda Türk ekonomisindeki enflasyonun yükselmeye başlaması sonrası Amerika’dan gelen vakıf kaynakları hastaneyi idare etmekte zorlanması üzere hastane 1965 sonrası hastane Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Banaklığına devredilmiştir.

İlk kurulduğunda genel hastane statüsünde olan bu hastane daha sonra  “Morris Şinasi Milletlerarası Çocuk Hastanesi “  adı ile çocuk hastanesine çevrilmiştir. Ancak müteveffa Morris Şinasi’nin vasiyeti gereği Amerika’da ki banka da ki fon gelirlerinin Morris Şinasi Hastanesine gönderilmesinin devamlılığının ve yasal zeminin sağlanması için “Morris Şinasi Milletlerarası Çocuk Sağlığı Derneği” kurmuştur.

O tarihten beri  her yıl   önceleri  vasiyet gereği  Amerika’daki  Cehmical N.Bank ‘ a yatırılan para  daha sonra Amerika da ki Banka birleşmeleri ile  bugünkü adı ile J.P M… C.Bank’a aktarılmış ve her yıl düzenli olarak  fon olarak yatırılan  paranın geliri bu dernek kanalı ile alınmakta ve tamamı hastane için harcanmaktadır. Morris Şinasi kendisine yapılan iyiliğe iyilikle karşılık vererek doğduğu ve sağlığına kavuştuğu bu şehre vefalı biri olduğunu en güzel şekilde göstermiştir.

Uzun yıllar Amerika’daki Morris Şinasi Fonunun Türkiye temsilciliğini Coca-Cola’nın CEO’su olan Muhtar Kent’in 1950 -1955 yılları arasında New-York Konsolosluğu yapan babası merhum Büyükelçi Necdet KENT yapmıştır.

Daha sonraki yıllarda dernek başkanları genellikle Hastanenin Başhekimleri olmuştur. Daha sonra 23/11/2004 yılında Türkiye’de çıkarılan 5253 sayılı dernekler kanunundan sonra idarecilerin bu tarz derneklere yönetici olamayacağını öngörmesinden sonra Morris Şinasi Milletlerarası Çocuk Sağlığı Derneği de bu işe istekli ve özverili insanlar tarafından idare edilmeye başlanmıştır.

 

Manisa Şehir Hastanesinin yapılmasıyla birlikte Morris Şinasi Hastanesi ne yazık ki kapatılmış ve şehir hastanesine taşınmıştır. Hastane şu an atıl durumda bulunmaktadır.

Moris Şinasi’nin vakfettiği ve 90 yıldır Manisa için vakfedilen para Manisa Moris Şinasi Milletlerarası Çocuk Hastanesine kalmalıdır.

                                      Moris Şinasi’nin ailesi

Aksi halde Manisalılar için harcanan bu fon iptal edilecektir.

Çünkü bu fonu kuran Morris Şinasi’nin vakfettiği paranın şartlarından birisi de hastanenin kapatılması durumunda bu yıllık gelen 174.000  dolar  Amerikan hazinesinde kalacaktır.

Yetkililerin buna çok acil bir çözüm bulması gerekir.

Moris Şinasi Milletlerarası Çocuk Hastanesi çocuklar için hizmet vermeye devam etmelidir.

 




Bu haber 574 defa okunmuştur.

YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLER
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
YUKARI